بررسي كاربرد سيستم اطلاعات جغرافيايي (جي آي اس) در فعاليتهاي صنعت آب و برق
مهندس عليرضا قراباغي
بهره برداري مناسب از منابع و امكانات ، نيازمند مديريتي توانمند و علمي است تا بر اساس اطلاعات دقيق ، به روز و قابل اعتماد ، تصميمات مناسب اتخاذ شود . توليد اطلاعات به ابزار ، فناوري ، دانش ، سيستم و نيروي انساني متخصص و كارآمد نياز دارد كه بر اساس آنها از داده هاي موجود اطلاعات مورد نظر توليد شود و سپس اين اطلاعات به عنوان يك مولفه مهم در امر تصميم گيري مورد استفاده قرار گيرند . سامانه هاي اطلاعات مكاني يا سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي ، يكي از كارآمدترين و رو به رشدترين سيستم هاي اطلاعاتي براي تحقق اين امر مي باشند .
GIS سيستمي براي ثبت ، ذخيره سازي ، كنترل ، تلفيق ، به كارگيري ، تحليل و نمايش داده هايي است كه به لحاظ مكاني زمين مرجع هستند . واژه (جغرافيا) نبايد اين ذهنيت را ايجاد كند كه سيستم اطلاعاتي مورد بحث به داده هاي توپوگرافي ، نقشه و نقشه برداري محدود مي شود . علاوه بر تهيه نقشه هاي پايه ، اين سيستم اطلاعاتي امروزه در بخش هاي مختلف براي برنامه ريزي شهري ، مديريت ترافيك ، مديريت كاربري اراضي و مطالعات زيست محيطي نيز به كار مي رود . همچنين GIS براي خدمات بانكي ، خدمات پستي ، مطالعات جمعيت شناختي ، و مديريت تاسيسات شهري از جمله در آب و برق مورد استفاده قرار مي گيرد . اگر در نظر بگيريم كه از يكسو GIS امكانات سيستمي ، بانك اطلاعاتي و رايانه اي را با فناوري هاي كسب اطلاعات ماهواره اي و سنجش از راه دور و شبكه هاي اطلاع رساني جهاني تلفيق كرده است ، و از سوي ديگر همه فعاليت هاي بشري و پديده هاي طبيعي داراي ابعاد زماني و مكاني هستند كه مي توانيد روي لايه هاي مختلف يك نقشه ديجيتال همپوشاني داده شوند ، آنگاه قابليت و مزاياي اين سيستم در دسترسي سريع به اطلاعات ، جمع بندي انواع مختلف سريع به اطلاعات ، جمع بندي انواع مختلف داده ها ، تحليل اطلاعات به طور يكجا و با هم ، بهنگام سازي ، دقت و سرعت عمل يا بالاي آن مشخص مي شود . نوشته حاضر با توجه به قابليت هاي ياد شده ، در صدد است با معرفي سه مقاله و يك پروژه ضمن تبيين جايگاه GIS و نشان دادن آينده رو به گسترش آن ، ضرورت و اهميت كاربرد اين سيستم را در صنعت آب و برق نشان دهد و با نگاهي به فعاليت هايي كه در اين زمينه در وزارت نيرو و در دانشگاهها ، مركز تحقيقات سازمان نقشه برداري و ساير مراكز علمي صورت گرفته است ، دانش پژوهان و متخصصان را علاقمند سازد كه در برنامه ريزي براي پژوهشها و فعاليت هاي آينده خود ، به اين عرصه نسبتاً بكر نيز وارد شوند .
تاريخچه ايجاد جي آي اس (مرور بر مطالعات انجام شده)
اولين نمونه از يك جي آي اس ملي ، جي آي اس كانادا است كه از اواخر 1960 به اين طرف به صورت پيوسته مورد استفاده قرار گرفته است . دردهه هاي 1970 و 1980 ميلادي پيشرفت هاي قابل ملاحظه اي در فناوري جي آي اس به وجود آمد ، به طوري كه عبارت (سيستم اطلاعات جغرافيايي) در مورد مجموعه ابزارهايي براي تحليل و نمايش نقشه ها و ادغام فنون و شيوه هاي آماري و نقشه اي و كاربرد فراگيرتر آن ، به ويژه براي تحليل تاثيرات و خط مشي هاي دولتي به كار گرفته شد . در حالي كه سابقه فناوري جي آي اس در كشورهاي غربي از جمله كانادا و آمريكا به بيش از 40 سال مي رسد ، فناوري جي آي اس در اغلب كشورهاي جهان سوم بسيار جوان است . از ويژگيهاي جي آي اس در كشورهاي غربي هماهنگي بين فناوري و آموزش و كاربرد آن است ، در حالي كه در بسياري از كشورهاي جهان سوم ، ورود فناوري قبل از آموزش و مهارت اندوزي مربوط به آن صورت
مي گيرد . در ايران ، اولين مركزي كه به طور رسمي استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي را در كشور آغاز كرده است. سازمان نقشه برداري كشور مي باشد كه در سال 1369 بر اساس مصوبه مجلس شوراي اسلامي ، عهده دار طرح به كار گيري اين سيستم شد . اين سازمان در حال حاضر مشغول تهيه نقشه هاي رقومي پوششي كشور (به مقياس 1:25000) و نقشه شهرهاي كشور (به مقياس 1:2000) است و با غني تر كردن بانك عظيم اطلاعات عكس هاي هوايي و انواع نقشه هاي ديجيتال و نيز با تاسيس پايگاه توپوگرافي ملي (NTDB) نيازهاي كاربران را در زمينه جي آي اس به تدريج برآورده مي سازد .در همين راستا (شوراي ملي كاربران GIS) به منظور سياست گذاري ، برنامه ريزي و هماهنگ سازي فعاليت ها در زمينه جي آي اس تحليل نيازمندي ها و همچنين بهره برداري شايسته از كليه ظرفيت هاي علمي ، فني ، و نيروي انساني در راستاي ايجاد و به كارگيري جي آي اس ، تحليل
نيازمندي ها و همچنين بهره برداري شايسته از كليه ظرفيت هاي علمي ، فني و نيروي انساني در راستاي ايجاد و به كار گيري جي آي اس و كار آمد در دي ماه 1372 تاسيس شده است . فعاليت هاي اجرايي پروژه ايجاد سيستم اطلاعات جغرافيايي در وزارت صنايع و معادن ، از فروردين 1371 آغاز شد و هم اكنون از اين سيستم به طور گسترده در ارتباط با فعاليت هاي آن استفاده مي شود . از ديگر موسساتي كه در زمينه اين سيستم فعاليت مي كنند مي توان شهرداري تهران ، وزارت مسكن و شهرسازي ، وزارت جهاد كشاورزي ، موسسه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله ، و سازمان
جنگل ها و مراتع را نام برد . وزارت نيرو از سال 1378 به اقداماتي در زمينه به كارگيري GIS دست زده است ، هر چند هنوز راه زيادي در اين مسير بايد پيموده شود . تشكيل شوراي سياست گذاري GIS و RS وزارت نيرو ، گام مثبتي است كه در اين زمينه برداشته شده است. به نظر مي رسد در دانشگاه هاي كشور تا كنون از اين سيستم آن گونه كه بايد ، به عنوان يك فناوري با قابليت بسيار بالا براي در اختيار قرار دادن طراحي پروژه ها و كاربرد آن در رشته هاي مختلف استفاده به عمل نيامده است .
تعريف GIS
با توجه به گستردگي اطلاعات مورد استفاده سيستم اطلاعات جغرافيايي و تنوع كاربردهاي اين سيستم در رشته هاي مختلف ، تعريف هاي متفاوتي ارائه شده است درادامه ، نمونه هايي از اين تعريف ها ذكر مي شود :
- سيستم اطلاعات جغرافيايي مجموعه اي از ابزار قدرتمند براي ذخيره و بازيابي اطلاعات در آينده ، تبديل و نمايش
داده هاي فضايي از جهان واقعي است (بورو 1986)
- GIS سيستمي است براي ثبت ، ذخيره سازي ، كنترل ، تلفيق ، بكارگيري ، تحليل و نمايش داده ها كه به لحاظ مكاني زمين مرجع هستند ( اداره محيط زيست ايالات متحده 1987)
- سيستم اطلاعات جغرافيايي يك سيستم سخت افزاري و نرم افزاري رايانه اي است كه به منظور دسترسي ، نگهداري و استفاده ار داده هاي كارتو گرافي طراحي شده است (تاملين ، 1990).
- سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي ، سيستمهاي خودكار براي دريافت ، ذخيره سازي ، بازيابي ، تحليل و نمايش داده هاي مكاني هستند (كلارك ، 1995)
همچنان كه در تعريف اخير ديده مي شود ، خودكار بودن سيستم مورد توجه قرار گرفته است و اين يكي از مزيت هاي پر اهميت GIS است . ابزارهاي دقيقي كه براي دريافت اطلاعات به صورت خودكار تهيه شده اند ، به GIS امكان مي دهد نه تنها در مورد پديده هاي جوي و طبيعي ، بلكه حتي براي پديده هايي نظير ترافيك نيز كاملا به روز باشد و با سرعت عمل كند .
GIS به چه پرسش هايي پاسخ مي دهد؟
براي آنكه با كار سيستم اطلاعات مكاني و تفاوت آن با ديگر سيستم هاي اطلاعاتي موجود آشنا شويم ، بهتر است با يك مثال ، تعريف هاي ارائه شده را تشريح كنيم .
GIS به دنبال پاسخگويي به پرسش هايي درباره موقعيت ، الگوها ، گرايش ها ، شرايط و سناريوها است . فرض كنيم مديران يك منطقه اسكي ، از سيستم اطلاعات جغرافيايي براي افزايش كيفيت اسكي در آن منطقه استفاده كنند . در اين صورت GIS بايد پاسخگوي چنين پرسش هايي باشد :
موقعيت : تسهيلاتي نظير رستوران و فروشگاه در كجا قرار دارند ؟ شايد اسكي بازان بتوانند با استفاده از صفحه تماس (Touch Screen) به اين اطلاعات دسترسي پيدا كنند .
همچنين GIS مي تواند شيب هاي تند و پرتگاه هاي خطرناك را نشان دهد .
الگو : آيا معمولا حوادث در نقاط معيني در پيست اسكي و يا زمان معيني از روز روي مي دهند ؟ اگر حوادث گذشته (بعد زمان) در GIS مكان يابي و وارد بانك اطلاعات شده باشند ، GIS مي تواند با محاسبه آماري ، اطلاعات را مشخص كند . پس سيستم اطلاعات جغرافيايي مي تواند به اين سوال پاسخ دهد كه الگوهاي جغرافيايي موجود چيست ؟
گرايش : با ثبت منظم عمق برف ، دماي سطح ، حجم برفاب و شدت برف ،
مي توان ريزش بهمن در نواحي متفاوت را پيش بيني كرد . يعني با GIS مي توان حدس زد در مدت زمان معين ، تغييرات در كجا رخ مي دهند ؟
شرايط : اگر اطلاعات خوبي درباره پوشش برف ، خطر بهمن و شدت باد جمع آوري شود ، مي شود تعيين كرد كه كدام
پيست ها بسته و كداميك باز هستند . به اين طريق اين پرسش را مي توان پاسخ داد كه شرايط خاص در كجا برقرار است ؟
سناريو : اگر قرار باشد جاده ورود به منطقه اسكي عريض تر شود ، مسلما اين كار اثراتي بر محيط و فرضا بر زمين هاي كشاورزي اطراف خواهد داشت . با GIS مي توان اين موارد را بررسي كرد و به اين پرسش پرداخت كه چنانچه سازماني اقدام خاصي انجام دهد ، چه پيامدهاي مكاني روي خواهد دارد ؟
در پاسخ گويي به اين سوالات ، GIS گاه در نقش يك MIS به صورت كلي و گاه در نقش يك DSS ظاهر مي شود . فرضاً GIS مي تواند به عنوان سيستم پشتيبان تصميم خانه يابي به كار گرفته شود . براي يافتن يك خانه مناسب ابتدا از مشتركين در مورد اينكه كدام مجموعه از عوامل (هزينه هاي بيمه ، نزديكي به مدرسه ، راه آهن و جاده هاي اصلي ، نواحي شهري و ...)مهم هستند پرسش
مي شود . سپس به اين عوامل با توجه به بازتاب اهميتشان ارزش و امتياز تخصصي داده مي شود .
لايه هاي داده ها با يكديگر همپوشاني دارند ، اما با استفاده از ارزش گذاري تلفيق مي شوند و لايه با لرزش بالاتر ، تاثير بيشتري بر نتيجه خواهد داشت .
قابليت GIS در جذب داده هاي مكاني
GIS از دو دسته داده استفاده مي كند : داده هاي مكاني و داده هاي توصيفي . آنچه GIS را به ساير سيستم هاي اطلاعاتي شبيه مي كند ، داده هاي توصيفي است . اين داده ها كاراكترهاي آشنايي هستند كه از كتابخانه ها ، پرسش نامه ها ، مصاحبه ها و نظاير آن به دست مي آيند و مانند همه بانكهاي اطلاعاتي ديگر ، محتواي فيلدها و ركوردها را تكميل مي كنند . اما آنچه GIS را از
سيستم هاي اطلاعاتي ديگر متمايز مي سازد و به آن قدرت و ويژگي خاص مي بخشد ، داده هاي مكاني است . داده هاي مكاني ممكن است اوليه (نظير ثبت روزانه هواشناسي در منطقه اسكي) يا ثانويه (مانند نقشه هاي توپوگرافي محلي) باشند ولي در هر حال در قالب سه بعد زماني ، موضوعي و مكاني مي گنجد . مثلا يك حادثه سقوط بهمن ، در زمان ومكان مشخصي صورت مي گيرد و موضوع آن نيز مشخص است . از آنجا كه GISبا نقطه ، خط و ناحيه كار مي كند ، دريافت اطلاعات ، رقومي كردن آن و ريختن آن در قالب نقشه ،با سادگي بيشتري صورت مي گيرد . گذشته از آن ، اين سيستم امكان مي دهد GIS (سيستم تعيين موقعيت جهاني يا
(Global Positioning System) در خدمت GIS قرار گيرد . نه تنها عكس برداري هوايي (اولين شيوه سنجش از راه دور) و تصاوير ماهواره اي منابع از داده هاي مكاني به شمار مي روند كه مي توانند به صورت خودكار اطلاعات را به GIS منتقل كنند ، بلكه حتي براي حادثه سقوط بهمن و يا هر واقعه ديگري لازم است محل عارضه يا موقعيت ناظر به صورت دقيق مشخص شود . اين كار از طريق گيرنده هاي GIS كوچكي كه موقعيت هر مكان را به كمك ماهواره تعيين مي كند ، صورت مي گيرد .
كاربرد متنوع GIS
علاوه بر آنچه تا كنون ذكر شد ، GIS كاربردهاي بيشمار و روزافزوني دارد . در اين مقاله سه پژوهش مختلف در زمينه GIS مورد توجه قرار مي گيرد تا ضمن آشنايي بيشتر با كاربردهاي آن ، اهميت استفاده از GIS در عرصه صنعت آب و برق نيز نشان داده شود .
الف- پروفسور كلارك رئيس بخش زمين شناسي و جغرافياي كاج هانتر در نيويورك ، در پژوهشي كه در سال 1996 به همراه دو تن از همكاران خود انجام داده است ، نحوه به كار گيري GIS در اپيدمولوژي را نشان مي دهد و علم اطلاعات جغرافيايي را با پزشكي پيوند مي زند . او معتقد است افزايش كارايي رايانه ها و كاهش قيمت آنها موجب شده است GIS به طور روز افزون به خدمت رشته هاي ديگر درآيد ، بر آنها تاثير بگذارد و از آنها تاثير بگيرد . به همين دليل امروز حتي در بازاريابي ، باستان شناسي و دستگاه قضايي نيز از GIS به صورت وسيع استفاده مي كنند . پروفسور كلارك سه ويژگي مهم دريافت اطلاعات توسط GIS را چنين بر
مي شمارد :
1- داده ها را مي توان از منابع ديجيتال و نرم افزارهاي موجود به GIS منتقل كرد . اين داده ها مي توانند نقشه هايي با قالب تصويري (raster) يا قالب خطي (vector) باشند .
2- GIS مي تواند نقشه هاي جديد رااز طريق تصوير برداري (اسكن) و يا از طريق ورود اطلاعات به بانك خود ، دريافت كند.
3- GIS داراي همه قابليتهاي ساير سيستم هاي پايگاه داده هم هست . ورود داده ، ويرايش و به روز كردن آن در اين سيستم نيز امكان پذير است .
از نظر خروجي نيز GIS علاوه بر امكانات پايگاههاي داده براي انجام يك پرس و جو و ارائه گزارش ، مي تواند به لايه هاي مختلف وزن بدهد و اطلاعات غني تري ارائه كند .اما در پردازش مربوط به بيماريهاي شايع ، GIS با در نظر گرفتن شرايط محيطي و وارد كردن اطلاعات مكاني در محاسبات خود به نتايج جالبي دست مي يابد . از طريق انتخاب تصادفي ، بيماراني كه از يك بيماري مشترك رنج مي برند و وارد كردن آدرس محل سكونت آنها در سيستم اطلاعات جغرافيايي ، ممكن است ارتباط بين بيماري و فرضا نوع خاك يا نزديكي به حوزه مغناطيسي يا آب و هوا و نظاير آن كشف شود . در سال 1985، ناسا به درخواست سازمان بهداشت جهاني ، برخي از امكانات GIS خود را براي ريشه كني مالاريا به كار گرفت و بار ديگر توانايي و ظرفيت سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي در مسائل بهداشت جهاني ، ملي و منطقه اي نشان داده شد .
ب- در پژوهش ديگري ، رضوان تاكي كارشناس ارشد آبياري و زهكشي ، و دكتر و مجيد خياط خلعتي استاديار گروه آبياري و آباداني دانشگاه تهران ، به بررسي (كاربرد سيستم اطلاعات جغرافيايي در تهيه نقشه هاي آسيب پذيري سفره آب زيرزميني) در دشت قزوين پرداخته اند و نشان داده اند كه 47 درصد از سطح منطقه داراي آسيب پذيري زياد يا بسيار زياد است كه با ميزان افزايش نيترات در منطقه مطابقت دارد . اين پژوهشگران معتقدند در ايران عليرغم وجود مشكلات افت سالانه سطح آب در اكثر سفره هاي آب زير زميني و كاهش كيفي آب آبخوانها ، تحقيقات جدي در اين مورد انجام نشده است ، در حالي كه امروزه به كمك سيستم اطلاعات جغرافيايي مي توان نقشه هاي آسيب پذيري آب زيرزميني را در مناطق مختلف كشور فراهم و تصميمهاي مديريتي لازم را جهت حفاظت از آبهاي زيرزميني كشور اتخاذ كرد . پژوهش ياد شده به ويژه از اين نظر ارزشمند است كه فعاليتها و روشهاي پژوهشگران كشورهاي ديگر را كه در اين زمينه در سالهاي 1996 تا 2003 با استفاده از GIS صورت گرفته است به دقت مورد بررسي قرار داده و از روش اصلاح شده DRASTIC كه داراي هفت پارامتر عمق آب ، تغذيه خالص ، خصوصيات خاك ، خصوصيات سفره ، توپوگرافي ، اثر منطقه غير اشباع ، و هدايت هيدروليكي آبخوان مي باشد استفاده كرده است .
ج- (شبيه سازي رخداد سيلاب با استفاده از داده هاي سنجش از راه دور و مدل سلول هاي خودكار) در بخشي از حوضچه يا منطقه رودخانه تالار قائم شهر پژوهشي است كه توسط آزاده موسوي ، كارشناس ارشد سنجش از راه دور و GIS ، پرويز ضيائيان فيروز آبادي ، استاديار دانشگاه تربيت معلم ، و دو تن از استادياران و اعضاي هيئات علمي دانشگاه شهيد بهشتي به نام هاي حميدرضا ناصري و عليرضا شكيبا صورت گرفته است . پژوهشگران كوشيده اند با استفاده از تكنيك هاي شبيه سازي نظير مدل
سلول هاي خودكار ، در تلفيق با GIS و RS ، پديده پويايي مانند سيلاب را در مدت زمان مناسب ، با هزينه كمتر و دقت بيشتر شبيه سازي كنند . مقايسه نتايج اين شبيه سازي با داده هاي واقعي سيلاب نشان مي دهد كه شبيه سازي سيلاب با به كار گيري مدل سلول هاي خودكار با دقت مطلوبي عمل مي كند . پژوهشگران در پايان مقاله عنوان مي كنند كه تلفيق هيدرولوژي ، GIS و RS مي تواند به عنوان نقطه عطفي در اين قبيل مطالعات تلقي شود ، و چنانچه ساير منابع اطلاعاتي نظير داده هاي ماهواره هاي هواشناسي نيز به اين سيستم وارد شود ، مي توان عمليات هشدار و امداد و نجات را بهينه كرد و خسارات جاني و مالي را كاهش داد .
ضرورت به كار گيري گسترده تر GIS در وزارت نيرو
دو پژوهش ياد شده نشان مي دهد كه سيستم اطلاعات جغرافيايي چگونه
مي تواند در خدمت امور آب و امور آب و فاضلاب وزارت نيرو قرار گيرد . با توجه به گستردگي شبكه توزيع شايد بتوان گفت GIS بزرگترين و موثرترين امكان براي كاهش مشكلات بخش توزيع است . سيستم اطلاعات جغرافيايي همراه (mobile) نياز تيم هاي به روز رساني و نگهداري اطلاعات جغرافيايي و پرسنلي كه وظايف تعميرهاي امدادي تاسيسات شهري منجمله آب و برق را بر عهده دارند ، محاسبه مي كند . اين سيستم شامل يك گيرنده GIS ، سخت افزار قابل حمل و سيستم عامل و نرم افزار GIS است كه تسهيلات لازم را براي رد و بدل كردن اطلاعات از دفتر به منطقه كار و بالعكس فراهم مي سازد و دسترسي به پايگاه اطلاعاتي را براي كارشناسان حاضر در منطقه در هر زمان و مكاني كه اطلاعات مورد نياز باشد ، به وجود مي آورد . تمام اين سيستم كه دقت آن در حالت خودكار زير متر و پس از پردازش به 2 سانتيمتر مي رسد و قادر است تصحيح هاي
ماهواره اي را دريافت كند ، با حافظه و پردازشگر و صفحه نمايش و باطري و ميكروفون و بلندگو و قابليت ضبط و پخش و ساير لوازم و با توجه به قابليت هاي با ارزش ، فقط 720 گرم وزن دارد و به راحتي در هر نقطه اطلاعات را در دسترس كارشناسان قرار مي دهد . خوشبختانه وزارت نيرو با در نظر گرفتن كاربردهاي مختلف GIS ، اقدامات گسترده اي را در اين زمينه به كار گرفته است كه شمه اي از آن به شرح زير مي باشد :
1- امور آب
• استفاده از GIS در گزارش تفصيلي دشت تموج
• مطالعات اطلس حوزه علياي كرخه انجام مطالعات اوليه در خصوص كاربرد تصاوير ماهواره اي به منظور بررسي آبهاي زير زميني
• انجام پروژه استفاده از تصاوير
ماهواره اي در برف سنجي و مديريت منابع آب ايران
2- امور برق
• اجراي پروژه نمونه GIS جهت خطوط انتقال و فوق توزيع يك منطقه از شركت برق منطقه اي آذربايجان
• ايجاد سايت GIS شركت توانير
3- امور انرژي
• اجراي پروژه كاربرد GIS و RS
مكان يابي نيروگاه هاي جديد
• طرح ارزيابي اثرات زيست محيطي نيروگاه زمين گرمايي مشكين شهر
4- امور فاضلاب
• فاز مطالعاتي سيستم اطلاعات جغرافياي آبفاي كشور
پروژه استفاده از تصاوير
ماهواره اي در برف سنجي و مديريت منابع آب ايران
چنانكه گفته شد ، مديريت اين پروژه با امور آب وزارت نيرو بوده است . اين پروژه نشان مي دهد كه چگونه GIS جايگاه خود را به عنوان سيستم اطلاعاتي مناسب براي تحقيق اين باور وزارت نيرو ايجاد
مي كند كه (براي اتخاذ تصميم هاي آگاهانه ، نياز به اطلاعات دقيق و صحيح در خصوص پديده هاي مختلف است.)
اندازه گيري مستقيم گسترش سطح برف از طريق ايستگاه هاي برف سنجي معمولا بسيار پر هزينه است . به علت حساس بودن اين ايستگاه ها هزينه نگهداري و بازرسي آنها بسيار زياد است . همچنين از آنجا كه تعداد ايستگاه هاي برف سنجي كم و داراي توزيع و پراكندگي نا مناسبي هستد ، پتانسيل توليد اطلاعات قابل استفاده وجود ندارد . مهم تر از همه ، در فصل سرد و در مناطق داراي بارش برف زياد ، دسترسي به اين ايستگاه ها بسيار دشوار و حتي در مواردي غير ممكن است . لذا در شرايط فعلي استفاده كاملا موثري از ايستگاه هاي برف سنجي صورت
نمي گيرد .
امور آب به منظور تعيين سطح پيشروي و پسروي برف در حوزه هاي داخلي و مشترك و نيز تعيين درج حرارت سطح برف ، به استفاده از تصاوير ماهواره اي و سيستم GIS روي آورد و 120 برگ نقشه از مهر ماه 77 تا شهريور 82 تهيه شده اند تا برف سنجي با ابزار جديد امكان پذير شود .
نتيجه
سيستم اطلاعات جغرافيايي توانايي و قابليت زيادي در حل بسياري از مشكلات به ويژه در مقياس ملي دارد. گرچه بخش خصوصي نيز مي تواند از اين سيستم در گسترش فعاليتهاي خود استفاده كند ، اما اين سيستم عمدتاً مورد نياز بخش دولتي است . بسياري از خدمات و وظايف عمومي دولت و شهرداري ها با به كارگيري GIS ساده تر و كاراتر و اثر بخش تر خواهند بود. در آينده نزديك ، مديريت دولتي بدون روي آوردن به اين سيستم اصولا امكان پذير نخواهد بود .
در اين زمينه صنعت آب و برق از آنجا كه هم با پديده هاي جوي سروكار دارد و هم خدمات خود را در عرصه وسيع سراسر كشور ارايه مي كند ، به اين سيستم نياز بيشتري دارد . اقدامات مثبتي كه در به كارگيري سيستم اطلاعات جغرافيايي آغاز شده است ، و از طريق برنامه ريزي و آموزش بيشتر ، مي توان از مزاياي كاربردي اين سيستم استفاده مطلوب را داشت
